Preventie van terugval is één van de grootste uitdagingen in programma’s voor rookstop. In een studie die gepubliceerd is in JAMA Internal Medicine zijn onderzoekers daarom nagegaan of een interventie met een interactieve mobiele berichtendienst het risico op terugval meer verlaagt dan generische tekstberichten bij volwassenen die onlangs gestopt zijn met roken.
Deze gerandomiseerde studie werd tussen 14 maart 2023 en 15 augustus 2024 uitgevoerd in twee klinische diensten voor rookstop in Hong Kong. Er hebben 590 volwassenen aan deelgenomen die dagelijks rookten en die op het moment van de rekrutering sinds 3 tot 30 dagen gestopt waren. De deelnemers werden onderverdeeld in een groep die een interventie kreeg gebaseerd op een mobiel chatberichtensysteem met menselijke ondersteuning via een live adviseur en een speciale chatbot, en een groep die over een periode van drie maanden acht generische tekstberichten kreeg over rookstop (controlegroep).
Het primaire evaluatiecriterium was de biologisch gevalideerde onthouding van tabak na 6 maanden, gedefinieerd als een expiratoire CO < 5ppm of een negatieve speekseltekst op basis van cotinine. Onder de deelnemers waren er 465 mannen (78,8%), en de gemiddelde leeftijd was 47,1 ± 11,2 jaar. Het percentage follow-up na 6 maanden was hoog: 98,0% van de deelnemers was beschikbaar voor de eindevaluatie.
De interactie met de mobiele berichtendienst bleek de onthouding na 6 maanden significant te verhogen ten opzichte van de controlegroep: 45,9% versus 35,5%, of een relatief risico van 1,29 (95% BI: 1,06–1,58; p = 0,01).
Ook voor de secundaire analyses werden gunstige effecten gezien:
• langdurige onthouding na 6 maanden: 57,5% in de interventiegroep vs. 47,6% in de controlegroep (RR: 1,21; 95% BI: 1,03–1,41; p = 0,02);
• percentage terugval (gedefinieerd als roken gedurende minstens 7 opeenvolgende dagen): 33,0% in de interventiegroep versus 44,9% in de controlegroep (RR: 0,73; 95% BI: 0,60–0,90; p = 0,003).
Uit die resultaten blijkt dus dat de toevoeging van persoonlijke conversaties, met een combinatie van menselijke en geautomatiseerde ondersteuning, tot een betere onthouding van tabak op lange termijn kan leiden dan eenvoudige tekstberichten. Het waargenomen effect — een relatieve stijging van de biologisch gevalideerde onthouding na 6 maanden met 30% — is klinisch significant.
Volgens de auteurs zijn er meerdere mechanismen die dat kunnen verklaren: het feit dat de patiënten actief betrokken worden via een interactief systeem, dat ze in real time antwoorden krijgen en dat ze voortdurend een psycho-educatieve ondersteuning krijgen kan de motivatie en de zelfcontrole na de initiële rookstop versterken. Daar komt bij dat deze strategie mogelijk minder duur is dan intensieve een-op-eeninterventies, vooral in gezondheidszorgsystemen met beperkte middelen.
