Diagnostische radiologie en pathologie behoren tot de specialismen die het meest kwetsbaar zijn voor automatisering, terwijl technische handelingen de dermatologie en de orthopedische chirurgie beter beschermen. Volgens een Amerikaans onderzoek dat op 4 november is gepubliceerd in het tijdschrift NEJM AI, blijft het effect van artificiële intelligentie (AI) in bepaalde specialismen onzekerder; daar zou AI zowel de aantrekkelijkheid van het vak kunnen vergroten als het tekort aan specialisten kunnen verergeren.
Dan Zeltzer en zijn collega's onderzochten de prestaties die 589.648 artsen uit 56 specialismen in 2023 bij Medicare Part B declareerden, voor een totaalbedrag van bijna 45 miljard dollar. Ze maakten daarbij een onderscheid tussen handelingen waarvoor al dan niet fysiek contact met de patiënt nodig is. Consultaties voor evaluatie en medische zorg (E&M, Evaluation and Management), die onder meer een anamnese, klinisch onderzoek en medische besluitvorming kunnen omvatten, werden afzonderlijk bekeken (zie tabel).

Bron: Dan Zeltzer et al., NEJM AI, 4 november 2026, figuur 1 (DOI 10.1056/AIp2600957).
Over alle specialismen heen gaat 21% van de Medicare-vergoedingen naar prestaties buiten de E&M-consultaties waarvoor geen fysiek contact met de patiënt nodig is. Het gaat vooral om medische beeldvorming, pathologische anatomie en laboratoriumonderzoek. Hoeveel van die prestaties daadwerkelijk door software kunnen worden overgenomen, blijft volgens de studie evenwel onduidelijk.
In de dermatologie en orthopedische chirurgie heeft het merendeel van de vergoedingen betrekking op handelingen waarbij rechtstreeks contact met de patiënt noodzakelijk is. Software kan bijvoorbeeld helpen om beelden van huidletsels te beoordelen, maar een biopsie, excisie of cryotherapie vereist nog altijd een medische handeling bij de patiënt. Specialismen waarin dergelijke ingrepen een groot aandeel van de activiteit uitmaken, gaan doorgaans ook gepaard met een langere specialisatieopleiding.
Huisartsgeneeskunde en interne geneeskunde zijn sterk vertegenwoordigd in de onderzochte artsenpopulatie. E&M-consultaties zijn in deze specialismen goed voor 87 tot 90% van de vergoedingen, tegenover 55% over alle specialismen heen. In de ambulante praktijk valt 74% van die vergoedingen in de huisartsgeneeskunde en 77% in de interne geneeskunde onder de twee hoogste tariefcategorieën. Die komen overeen met een matige tot hoge complexiteit van de medische besluitvorming of met een langere consultatieduur. De onderzoekers wijzen er bovendien op dat hun methode het aandeel van de zorg waarvoor fysiek contact nodig is, mogelijk onderschat. Een klinisch onderzoek maakt immers deel uit van de consultatie en wordt niet afzonderlijk aangerekend.
Volgens de auteurs kan AI de eerstelijnszorg aantrekkelijker maken door artsen te helpen bij het opstellen van verslagen, het samenvatten van medische voorgeschiedenissen en het uitvoeren van bepaalde routinematige opvolgingen. Een lagere administratieve belasting zou artsen bovendien de mogelijkheid kunnen bieden om meer patiënten op te volgen.
Maar er is ook een keerzijde. Als software taken overneemt waarvoor artsen vandaag worden vergoed, kunnen hun inkomsten dalen. Dat zou pas afgestudeerde artsen ervan kunnen weerhouden om voor deze specialismen te kiezen, waardoor bestaande tekorten nog verder dreigen op te lopen. De onderzoekers pleiten er daarom voor om beide mogelijke ontwikkelingen mee te nemen in de prognoses over het aantal benodigde artsen, de financiering van de artsenopleiding en de verdeling van de opleidingsplaatsen.







