Wie dit weekend op de markt in Leuven of Heverlee groenten en fruit komt kopen, kan er ook een voetprothese, een hersenimplantaat of een nagebouwde cleanroom van imec tegenkomen. Met 'Patatten & Prothesen' brengt FTI Leuven, het stadsfestival over innovatie in gezondheid, zaterdag en zondag medische technologie naar de twee markten. De geplande editie op vrijdag werd geannuleerd wegens het voorspelde stormweer.

"Innovatie in gezondheid voelt voor veel mensen ver weg, terwijl ze over iedereen gaat", luidt het. Onderzoek naar prothesen, implantaten, hersenactiviteit en artificiële intelligentie speelt zich vaak af in laboratoria, ziekenhuizen en universiteiten. Daarom trekt het festival naar een plek die al generaties vertrouwd is: de markt. Met het evenement wil het festival innovatie in de gezondheidszorg toegankelijker maken voor het brede publiek. In Leuven liggen het UZ Leuven, de KU Leuven, UCLL en imec, belangrijke spelers in de zorg, onderzoek en chiptechnologie, op wandelafstand van elkaar.
De blikvanger is de installatie 'Ask Me Anything', een mobiele spreekkamer waarin bezoekers met een gezondheidsvraag terecht kunnen. Ze leggen hun vraag eerst voor aan een AI-gestuurde gesprekspartner, Dr. AI, een speciaal voor FTI ontwikkelde AI-tool. Die combineert verschillende taalmodellen en kan zowel gesproken als getypte vragen verwerken. Het antwoord wordt afgedrukt als een dossier op een A4-blad, dat de bezoeker vervolgens samen met een expert bespreekt.
Die expert kan het antwoord aanvullen, nuanceren of tegenspreken. De bedoeling is niet dat artificiële intelligentie het laatste woord krijgt, maar dat ze een vertrekpunt vormt voor een gesprek met een deskundige. De bezoeker kan ook bijkomende vragen krijgen om het onderwerp verder uit te diepen.
Dr. AI geeft geen medisch advies en verwijst bij persoonlijke gezondheidsvragen naar een huisarts of hulplijn.
Bio-ethicus Pascal Borry, seksuoloog Erick Janssen en endocrinoloog Roman Vangoitsenhoven beantwoordden zaterdag vragen. Zondag kunnen bezoekers terecht bij Maarten Larmuseau voor genetische genealogie, Julie Vanderlinden voor slaap en Abdullah Elbi voor AI en digitaal privacyrecht.
In De Balie worden technologische innovaties, zoals onder meer medische hulpmiddelen, prothesen en implantaten, getoond van onder meer Brainphonics, Axiles Bionics, Voxdale, ReVision Implant, Cochlear en Thomas More. Die tonen hoe technologie kan inspelen op uiteenlopende uitdagingen, van bewegen en horen tot zien en communiceren.
Het Brusselse Axiles Bionics ontwikkelt de Lunaris, een kunstvoet met een beweegbare enkel. Anders dan bij een klassieke, stijve prothese kan de enkelbeweging helpen om stappen natuurlijker te laten verlopen. Een veersysteem slaat energie op en geeft die opnieuw vrij tijdens het stappen. Dat moet mensen na een amputatie ondersteunen bij dagelijkse bewegingen, zoals wandelen, trappen nemen en zich verplaatsen op een ongelijke ondergrond. Het bedrijf werkt ook aan verdere ontwikkelingen met sensoren en motoren.
Zo werkt ReVision Implant, een Leuvens bedrijf dat in 2020 werd opgericht, aan een hersenimplantaat dat het zicht bij mensen met een visuele beperking wil helpen herstellen. Ze onderzoeken hoe elektrische stimulatie van het visuele hersengebied mensen met ernstige gezichtsproblemen of blinde mensen in staat kan stellen om lichtpunten en eenvoudige vormen waar te nemen. Die technologie bevindt zich nog in de ontwikkelingsfase en is niet algemeen beschikbaar. De demonstratie op zaterdag bestaat uit een simulatiebril, niet uit een werkend hersenimplantaat.
In de Demozones demonstreren start-ups hun technologische innovaties. Bezoekers kunnen er verschillende toepassingen zelf van dichtbij bekijken.
Op zaterdag zijn er onder meer een Holokiosk van UCLL, die driedimensionale beelden van het hart toont, de simulatiebril van ReVision Implant en een sensor van Runeasi om loop- en springbewegingen te analyseren. Zondag kunnen bezoekers de hersengolfmeting van Brainphonics bekijken, opnieuw metingen van Runeasi ontdekken en kennismaken met een aangedreven enkel-voetorthese van Thomas More.
Daarnaast bouwde FTI Leuven de cleanroom van imec na, die normaal enkel toegankelijk is voor onderzoekers en ingenieurs. Daar kunnen bezoekers kennismaken met de omgeving waarin imec werkt aan geavanceerde chips en nanotechnologie. In dergelijke gecontroleerde ruimtes wordt onderzoek uitgevoerd naar materialen en structuren op zeer kleine schaal. Ook andere voorbeelden uit medisch en technologisch onderzoek komen aan bod, zoals Neuropixel-sondes, organen-op-een-chip en siliciumwafers.
'Patatten & Prothesen' maakt deel uit van FTI Leuven, dat nog tot 30 oktober loopt onder het thema 'Bovenmenselijk, Bovenal Menselijk'. Tot dan zijn ook de Straatlabo's in de Leuvense binnenstad te bezoeken.