Een rapport over artificiële intelligentie, dat op 29 mei door de Kamer en de Senaat is gepubliceerd, geeft een duidelijke boodschap af aan de zorgsector: Europa wil de invoering van AI op gebieden zoals de gezondheidszorg versnellen, maar weigert dit te doen ten koste van het vertrouwen, de transparantie en de bescherming van de burgers. De sprekers op de interparlementaire conferentie in Nicosia pleitten voor een gebruik van AI dat het menselijk oordeel versterkt in plaats van vervangt.
Artificiële intelligentie wordt niet langer beschouwd als een technologie van de toekomst, maar als een realiteit die al aanwezig is in onderzoek, onderwijs, openbare diensten en de gezondheidszorg. Dat is een van de centrale conclusies van het verslag dat is aangenomen naar aanleiding van de interparlementaire conferentie die op 15 januari 2026 werd georganiseerd onder het Cypriotische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie.
Voor Annita Demetriou, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden van Cyprus, biedt AI “ongekende kansen”, maar brengt het ook grote uitdagingen met zich mee. Zij wees erop dat AI-systemen “niet neutraal zijn” en niet alleen menselijke kennis weerspiegelen, maar ook “vooroordelen, bestaande ongelijkheden en de heersende machtsstructuren”.
Deze realiteit is van bijzonder belang voor de zorgsector, waar algoritmen een steeds grotere rol zullen spelen bij het ondersteunen van diagnoses, het analyseren van medische gegevens en het organiseren van zorgtrajecten.
De mens moet centraal blijven staan
Michael McGrath, Europees commissaris voor Democratie, Justitie, Rechtsstaat en Consumentenbescherming, benadrukte als gastspreker op de conferentie de noodzaak om menselijke controle te behouden over belangrijke beslissingen.
Volgens hem kan AI helpen de efficiëntie van instellingen te verbeteren, fraude op te sporen of de analyse van grote hoeveelheden informatie te vergemakkelijken. “Verantwoord gebruikt versterkt AI het menselijk oordeel in plaats van het te vervangen”, verklaarde hij.
De commissaris herinnerde er ook aan dat de Europese verordening inzake artificiële intelligentie voortaan bepaalde praktijken verbiedt die als onaanvaardbaar worden beschouwd, met name manipulatieve of misleidende systemen en bepaalde vormen van kunstmatig gegenereerde inhoud die bedoeld is om de publieke opinie te beïnvloeden.
De sprekers benadrukten dat deze waakzaamheid vooral belangrijk is wanneer AI-systemen de toegang tot essentiële diensten zoals werkgelegenheid, krediet of gezondheidszorg beïnvloeden.
Verwachte voordelen voor de gezondheidszorg
Het rapport benadrukt herhaaldelijk het potentieel van AI om de efficiëntie van gezondheidszorgstelsels te verbeteren en tegemoet te komen aan bepaalde toenemende druk op zorgverleners.
Verschillende deskundigen waren van mening dat AI-technologieën kunnen bijdragen aan een hogere productiviteit, het ondersteunen van de besluitvorming en het verbeteren van de organisatie van de diensten, op voorwaarde dat ze onderworpen blijven aan strikte regels die veiligheid, verantwoordelijkheid en transparantie garanderen.
Waarschuwingen die in België al in 2018 werden geuit
Het rapport herinnert er ook aan dat veel van de huidige discussies niet nieuw zijn. Tijdens de conferentie verwees senator Katia Segers naar het informatief rapport over artificiële intelligentie dat de Belgische Senaat in 2018 publiceerde.
“De conclusies van dit rapport, de kansen en risico’s die erin worden genoemd, zijn nog steeds actueel”, verklaarde ze. Ze betreurde echter dat “veel van de aanbevelingen niet zijn geïmplementeerd, noch in België, noch in Europa“.
De senator benadrukte met name het belang van digitale geletterdheid, dat acht jaar geleden al als prioriteit werd aangemerkt. Volgens haar reageert Europa nog steeds te traag op de snelle ontwikkeling van AI-technologieën. ”We laten de grote platforms de kans om een voorsprong te nemen die de regelgeving niet kan bijhouden", waarschuwde ze.
Voor Katia Segers plaatst generatieve AI de democratieën vandaag in een situatie die vergelijkbaar is met een digitaal “Wilde Westen”. Hoewel ze de kansen erkent die deze technologieën bieden, riep ze op om de regels rond het gebruik ervan snel aan te scherpen om te garanderen dat AI het algemeen belang blijft dienen.
Vertrouwen als voorwaarde voor de invoering
De deelnemers aan de conferentie waren van mening dat de acceptatie van AI grotendeels zal afhangen van het vertrouwen dat burgers en professionals erin stellen.
Volgens Vasiliki Triga, specialist op het gebied van digitale democratie aan de Technische Universiteit van Cyprus, gaat het niet alleen om meer regelgeving, maar ook om het versterken van de digitale cultuur. Zowel professionals als burgers moeten begrijpen hoe AI-systemen werken om de grenzen, mogelijke vooroordelen en risico's op manipulatie te kunnen identificeren.
Verschillende sprekers wezen er ook op dat bepaalde beroepen die gebaseerd zijn op menselijke interactie een onvervangbare rol zullen blijven spelen. Het rapport noemt de gezondheidszorg expliciet als een van de sectoren waar AI moet worden gezien als een hulpmiddel in plaats van als een vervanging voor professionals.
“Bepaalde functies waarin de mens een cruciale rol speelt – zoals in de gezondheidszorg, de psychologie en de sociale hulpverlening – moeten niet alleen behouden blijven, maar ook versterkt worden”, benadrukte de Cypriotische professor Marios Phellas.
Na afloop van de debatten lijkt er een consensus te ontstaan: AI zou een belangrijke hefboom voor innovatie kunnen worden voor de Europese gezondheidszorg, maar alleen als de ontwikkeling ervan gebaseerd blijft op de beginselen van transparantie, verantwoordelijkheid en menselijke controle. Een richtlijn die de Europese Unie nu duurzaam in haar digitale strategie wil verankeren.
> Ontdek het volledige rapport
