Sinds 1 september wordt tele-expertise in de dermatologie terugbetaald. Voor Koen Roegies, dermatoloog en voorzitter van de Belgische Beroepsvereniging voor Dermatologie en Venerologie (BBVDV), maakt het langverwachte kader komaf met een vreemde situatie: een gangbare praktijk die tot nu toe niet beschermd of vergoed was en evenmin voldeed aan de AVG-regels. Dermatologen en huisartsen varen er wel bij, maar de grootste winnaar is volgens hem de patiënt.

Via nomenclatuurcode 107236 kan een huisarts een klinische vraag en foto's voorleggen aan een dermatoloog, die binnen drie werkdagen advies geeft. De verstrekking wordt vergoed tegen 27,57 euro, is beperkt tot twee keer per patiënt per kalenderjaar en wordt afgerekend via de derdebetalersregeling, zonder kosten voor de patiënt. Op papier is het nieuw, maar in de praktijk allerminst, nuanceert Koen Roegies: "Tele-expertise is niets anders dan wat we al lange tijd doen, maar dan op een niet-professionele manier."

Dermatologen krijgen al jaren foto's en vragen toegestuurd via onbeveiligde e-mail, WhatsApp of sociale media en beantwoorden die gratis.

De meerwaarde van de nieuwe regeling vat de voorzitter van de beroepsvereniging samen in drie woorden: bescherming, vergoeding en conformiteit. "We wilden dat het verstrekte advies gedekt zou zijn door onze beroepsaansprakelijkheidsverzekering, dat we ervoor betaald zouden worden en dat we in orde zouden zijn met de AVG", zegt hij. Sinds 2018 moeten artsen aan die vereisten voldoen, zonder dat er een kader bestond dat dit mogelijk maakte. De patiënt blijft vrij om zelf foto's via een onbeveiligd kanaal te versturen als hij dat wil; de zorgverlener moet voortaan via een beveiligd systeem antwoorden. Het heeft dertien jaar werk gekost om zover te komen.

De patiënt voorop
Toch brengt Koen Roegies het gesprek telkens terug naar de patiënt. "We kunnen het hebben over de dermatoloog, over de huisarts en over de voordelen voor beiden, maar uiteindelijk staat vooral de patiënt centraal in dit hele verhaal." De voordelen zijn concreet: geen wachttijd van weken of maanden meer, een snellere aanpak, geen kosten dankzij de derdebetalersregeling en geen verplaatsing of verlofdag.

Bij ernstige gevallen is de winst nog groter. Wanneer de dermatoloog via tele-expertise wordt gewezen op een dringend geval, kan hij meteen ruimte vrijmaken in zijn agenda. "Als het om een tumor gaat die geopereerd moet worden, stel ik onmiddellijk een operatiedatum voor", legt Koen Roegies uit. "We slaan de gebruikelijke eerste raadpleging over en een complexe behandeling kan veel sneller van start gaan. Ongeveer 80% van de tele-expertises kan volledig op afstand worden afgehandeld. De overige 20% leidt tot een raadpleging."

Een diagnose krijgen zonder de specialist ooit te ontmoeten, kan echter ook vragen oproepen. "Als ik psoriasis bevestig, heeft de patiënt plots een diagnose, maar heeft hij geen enkel contact gehad met de dermatoloog", illustreert dr. Roegies. Tele-expertise zorgt snel voor een diagnose, maar biedt minder ruimte voor geruststelling.

Ook de huisarts leert bij
Ook de behandelende huisarts wint erbij. Vanuit het patiëntendossier maakt hij tijdens het onderzoek twee tot vier foto's, die hij in een minuut kan doorsturen. Het antwoord volgt binnen 72 uur, wanneer de casus nog vers in het geheugen zit. ‘Voor de huisarts is er een leereffect op afstand’, stelt de dermatoloog. Wanneer hij later een gelijkaardig geval ziet, zal hij zich de diagnose en de gevolgde aanpak herinneren. Dat is niet onbelangrijk, aangezien de dermatologische opleiding van een huisarts vaak beperkt blijft tot een stage van twee weken, terwijl hij in de dagelijkse praktijk voortdurend met dermatologische aandoeningen wordt geconfronteerd. Nederlandse studies tonen aan dat huisartsen na enkele jaren minder adviesvragen stellen: ze kunnen meer gevallen zelf behandelen.

Wachtlijsten zullen niet verdwijnen
De voorzitter van de BBVDV benadrukt dat tele-expertise facultatief blijft. "Geen enkele dermatoloog is verplicht om op dergelijke aanvragen te antwoorden", zegt hij. "Wie niet wil deelnemen, laat dat gewoon weten aan de huisartsen in zijn regio." Ook financieel blijft enige terughoudendheid aangewezen. Voor ongeveer 27 euro heeft de verstrekking alleen zin als ze een tiental minuten in beslag neemt. Duurt het langer, dan kost ze evenveel tijd als een echte raadpleging, waarvoor 43 euro wordt aangerekend, en kan de patiënt beter op raadpleging komen.

De verwachtingen mogen dan ook niet te hoog worden gespannen. Dat de wachttijden sterk zijn opgelopen, heeft volgens Koen Roegies te maken met het veranderde patiëntenprofiel: bijna 70% van de activiteit bestaat tegenwoordig uit preventieve controles van moedervlekken. "Er was nood aan triage, maar die bestond niet. Nu krijgen we die via de huisartsen." Tele-expertise kan dringende gevallen helpen prioriteren, maar zal de wachtlijsten niet wegwerken. Met ongeveer tien terugbetaalde verstrekkingen per dermatoloog per jaar "gaan we de wachtlijsten niet korter maken".

Het budget, dat is afgestemd op de Nederlandse situatie van bijna vijftien jaar geleden, zou al snel krap kunnen blijken. De huisarts krijgt voor de tele-expertise zelf geen specifieke vergoeding. In het artsen-ziekenfondsenakkoord is wel 42 miljoen euro uitgetrokken om huisartsen te ondersteunen bij het organiseren van toegankelijke eerstelijnszorg en de continuïteit van zorg, onder meer voor de tijd die zij besteden aan zorg op afstand.