Patiëntenportalen, beveiligde berichtendiensten, teleconsulten: een analyse van meer dan 140 miljoen dossiers, die op 22 juni 2026 in het JAMA is verschenen, bevestigt dat digitale hulpmiddelen een vast onderdeel van de zorg zijn geworden. Ze vormen echter een aanvulling op fysieke consulten en vervangen deze niet, en verhogen de werkdruk van zorgverleners.
Het onderzoek, uitgevoerd door onderzoekers van NYU Langone Health, presenteert zich als het meest uitgebreide overzicht ooit van de communicatie die is vastgelegd in de elektronische Epic-dossiers. Het onderzoek omvat meer dan 140 miljoen patiëntendossiers afkomstig van 2.067 ziekenhuizen en zo'n 47.100 klinieken, en de analyse van meer dan 8 miljard interacties tussen patiënten en zorgverleners tussen januari 2020 en december 2025.
De cijfers laten een verschuiving in het gebruik zien. Het aantal berichten dat via patiëntenportalen werd uitgewisseld, is in deze periode meer dan verdubbeld (een stijging van 153%), terwijl het totale aantal telefoongesprekken met 6% daalde. Het aantal Amerikanen met een actief Epic-dossier is gestegen van 94 miljoen in 2020 tot 140 miljoen in 2025. In het eerste kwartaal van 2025 had 30% van de actieve patiënten (dat zijn 42 miljoen mensen) ten minste één bericht naar hun zorgverlener gestuurd. De gemiddelde frequentie van de door patiënten verzonden berichten is tussen begin 2020 en eind 2025 gestegen van 2,2 naar 5,4 per jaar.
Het centrale klinische punt ligt in een nuance die de auteurs zorgvuldig benadrukken: het aantal fysieke bezoeken is niet afgenomen. De onderzoekers hadden verwacht dat de opkomst van berichtenverkeer het aantal fysieke consulten zou doen dalen; het tegenovergestelde is waargenomen, met een lichte stijging van 17% (van 2,37 naar 2,77 consulten per patiënt per jaar over de periode) . Digitale geneeskunde vormt dus een aanvulling op de traditionele zorg, die ze tussen de afspraken door verlengt, zonder deze te vervangen.
Deze aanvulling brengt kosten met zich mee. De co-auteurs wijzen erop dat digitale zorgverlening een extra reeks stappen toevoegt aan de bestaande werkprocessen, waardoor zorgverleners een digitale werklast moeten beheren die bovenop hun klinische werklast komt. Hun conclusie pleit voor een tijdige personeelsplanning en, bovenal, voor een opleiding van de teams in klinische berichtgeving, het gebruik van AI-ondersteunende tools en het efficiënte gebruik van de medische tijd.
Voor wie werken deze tools eigenlijk? Die vraag is gerechtvaardigd bij het lezen van deze gegevens. Een toenemend aantal berichten zonder dat de consulttijd afneemt, zet vraagtekens bij de belofte van efficiëntie die vaak aan digitale gezondheidszorg wordt toegeschreven. Als de tool de werkdruk verplaatst in plaats van verlicht, ligt het voordeel niet zozeer in de technologie zelf als wel in de manier waarop de organisatie en de opleiding hiermee omgaan. Deze les geldt ook buiten de Amerikaanse context: technologie is nooit neutraal, en de opleiding van clinici blijft de fundamentele hefboom. Op dit vlak, en niet alleen op dat van geavanceerde software, zal de duurzaamheid van een geneeskunde die continu is geworden en losstaat van kantooruren, worden bepaald.
