Technologieën draag je tegenwoordig om je pols, worden in kleding ingebouwd en vinden langzaamaan hun weg naar de huiselijke omgeving. Alexander Zink noemt bijvoorbeeld slimme ringen zoals de Oura Ring, die al in andere medische vakgebieden worden gebruikt, en sensoren die nachtelijk krabben bij patiënten met atopische dermatitis kunnen volgen. “Deze consumentenproducten doen hun intrede in de dermatologie en zullen onze dagelijkse klinische praktijk verrijken met nieuwe informatie”, benadrukt hij.

Sommige van deze apparaten gaan al verder dan alleen maar meten. Dat geldt bijvoorbeeld voor een wearable die bedoeld is om jeuk te monitoren: hiermee kun je niet alleen merken wanneer je 's nachts aan je huid krabt, maar wordt er ook een zacht signaal gestuurd om dat te verminderen. Het resultaat: niet alleen minder aanvallen, maar ook minder tijd die besteed wordt aan krabben. Met andere woorden: het slimme apparaat observeert niet enkel, maar begint ook invloed uit te oefenen op het symptoom.

Volgens de dermatoloog uit München speelt de volgende stap zich thuis af. Een slimme weegschaal, een slimme spiegel, herhaaldelijk foto's van je lichaam maken: op termijn zouden deze tools op dagelijkse basis moedervlekken, psoriasis of rosacea kunnen volgen en die gegevens vervolgens koppelen aan steeds krachtigere analysesystemen. Voor de dermatoloog wordt het dan de uitdaging om al die continue informatie te integreren in de klinische beoordeling zonder de medische draad kwijt te raken.

De twee kanten van hyperdiagnostiek

Hoewel het voortdurend verzamelen van gegevens nieuwe mogelijkheden biedt op vlak van preventie, brengt het ook een direct risico met zich mee: namelijk dat patiënten die te maken krijgen met hulpmiddelen die ze niet altijd kunnen interpreteren, steeds angstiger worden. “Dat is een groot probleem”, geeft prof. Zink toe.

Om dit te illustreren haalt de dermatoloog het voorbeeld aan van een slimme sok die in de VS op de markt is gebracht om bepaalde hartparameters bij pasgeborenen te monitoren. In de praktijk zorgde het apparaat vooral voor onrust: bij het minste signaal haastten ouders zich naar de spoedeisende hulp, waardoor de FDA uiteindelijk moest ingrijpen. Op persoonlijk vlak vertelt Alexander Zink over zijn eigen ervaring met een hartmonitor voor thuisgebruik: nadat hij vijf keer een waarschuwing had gekregen, ging hij uiteindelijk naar een cardioloog, die bevestigde dat er een heel klein hartklepprobleem was dat bij een gewoon onderzoek waarschijnlijk niet aan het licht zou zijn gekomen.

Volgens hem ligt daar een van de echte uitdagingen voor de toekomst. “Met al die apparaten die altijd aanstaan, gaat het erom individuele patronen te analyseren. We moeten van ‘dit is een gezond patroon’ naar ‘dit is een ziek patroon’ gaan, maar dat weten we nu nog niet”, waarschuwt hij. Met andere woorden: het gaat er niet alleen om meer gegevens te verzamelen, maar ook om te weten welke gegevens klinisch relevant zijn. In de dermatologie zou dit kunnen leiden tot een toestroom van patiënten die door technologisch indrukwekkende, maar niet altijd medisch relevante waarschuwingen naar de spreekkamer worden gedreven. Het is dan aan de specialist om context te bieden, te selecteren en te beoordelen.

Slim sorteren en heruitvinden van het beroep

Nu het steeds langer duurt om een afspraak te krijgen, zou AI ook een hulpmiddel kunnen worden om patiënten door te verwijzen. Niet om de dermatoloog te vervangen, maar om elke patiënt sneller naar de juiste zorg te leiden. Dat is in ieder geval een van de mogelijkheden die prof. Zink en zijn teams in Beieren aan het onderzoeken zijn.

In een landelijk gebied tussen München en Augsburg hebben ze een systeem voor volledige lichaamsfotografie geïnstalleerd dat direct toegankelijk is voor de bewoners. Het gaat er niet om automatisch een diagnose te stellen, maar om de complexiteit van een specifiek geval te beoordelen. Het doel is tweeledig: ernstige gevallen eerder opsporen, maar ook voorkomen dat bepaalde patiënten onnodig gespecialiseerde consulten bezetten. Alexander Zink blijft voorzichtig over de resultaten, maar vindt de aanpak veelbelovend. Interessant detail: de eerste gebruikers zouden vooral oudere mannen zijn, die niet graag lange afstanden afleggen voor een consult en blij zijn met een systeem dat direct in hun dorp is geïnstalleerd.

Het blijft niet bij het selecteren van patiënten. Op langere termijn ziet prof. Zink ook professionele ‘AI-agenten’ voor zich, die de klinische logica van een arts kunnen nabootsen, een second opinion kunnen geven of kunnen meedoen aan gestructureerde discussies tussen virtuele experts. Volgens hem betekent deze ontwikkeling niet dat de menselijke specialist zal verdwijnen. “Wij, als dermatologen, zullen nog belangrijker en nog beter worden”, zegt hij. En tijdens de afsluitende discussie benadrukt hij: “De arts blijft nodig, en wordt zelfs nog belangrijker.”